Rioolwaterzuivering haalt weer meer stikstof en fosfor uit afvalwater
![luchtfoto van een rioolwaterzuiveringsinstallatie](https://cdn.cbs.nl/images/31434972632b5348724b72365337336e4e58784e56413d3d/900x450.jpg)
jaar | Stikstofverbindingen, aanvoer (2000=100) | Stikstofverbindingen, restlozing (2000=100) | Fosforverbindingen, aanvoer (2000=100) | Fosforverbindingen, restlozing (2000=100) |
---|---|---|---|---|
2000 | 100,0 | 100,0 | 100,0 | 100,0 |
2001 | 101,1 | 102,6 | 104,1 | 105,3 |
2002 | 101,5 | 95,8 | 107,0 | 105,5 |
2003 | 98,8 | 81,6 | 106,0 | 98,8 |
2004 | 99,4 | 81,1 | 107,7 | 96,6 |
2005 | 100,1 | 75,1 | 108,5 | 93,2 |
2006 | 101,3 | 65,8 | 107,8 | 91,2 |
2007 | 103,6 | 61,7 | 112,5 | 92,9 |
2008 | 105,4 | 58,1 | 112,4 | 89,7 |
2009 | 102,3 | 52,4 | 109,8 | 80,9 |
2010 | 103,7 | 57,3 | 104,4 | 78,2 |
2011 | 105,4 | 52,7 | 104,1 | 74,7 |
2012 | 105,1 | 52,5 | 101,2 | 72,6 |
2013 | 103,5 | 50,6 | 100,4 | 73,1 |
2014 | 105,8 | 48,7 | 101,7 | 76,6 |
2015 | 105,2 | 50,6 | 100,7 | 68,9 |
2016 | 109,7 | 49,7 | 100,8 | 62,2 |
2017 | 110,2 | 51,4 | 101,0 | 64,8 |
2018 | 111,1 | 48,4 | 100,1 | 58,9 |
2019 | 111,2 | 48,4 | 101,9 | 59,0 |
2020 | 110,6 | 48,2 | 100,0 | 54,9 |
2021 | 110,4 | 48,4 | 98,6 | 56,1 |
2022 | 109,1 | 43,6 | 97,3 | 53,7 |
De 313 rioolwaterzuiveringsinstallaties in ons land zuiverden in 2022 bijna 8 procent minder rioolwater dan een jaar eerder. De daling hangt samen met de droogte; er viel gemiddeld 11 procent minder neerslag dan in 2021 en dus werd er minder hemelwater afgevoerd naar het riool.
Weer betere zuivering van stikstof- en fosforverbindingen
Rioolwaterzuiveringsinstallaties proberen zoveel mogelijk stikstof en fosfor uit het afvalwater te verwijderen om zo vermesting van het oppervlaktewater te voorkomen. In 2022 werd 86 procent van de aangevoerde stikstofverbindingen (92 miljoen kilogram) verwijderd, dat is 1,4 procentpunt meer dan in 2021. Ook werd 88 procent van de aangevoerde fosforverbindingen (12,9 miljoen kilogram) uit het afvalwater gezuiverd, iets meer dan een jaar eerder.
Nog nooit waren deze zuiveringsrendementen zo hoog. Dit is mede het gevolg van de voortgaande verbeteringen in het zuiveringsproces maar ook van het lagere volume afvalwater, waardoor de waterzuiveringsinstallaties beter functioneerden.
Afname restlozingen stikstof en fosfor
De restlozing van stikstof (13 miljoen kilogram) was in 2022 bijna 10 procent lager dan een jaar eerder. Van fosfor daalde de restlozing vanuit de rioolwaterzuiveringsinstallaties met ruim 4 procent naar 1,6 miljoen kilogram.
Restlozing zink en koper stabiel
In 2022 waren de restlozingen vanuit rioolwaterzuivering voor zink (69 duizend kilogram) en koper (9 duizend kilogram) respectievelijk 2 procent en 10 procent lager dan in 2021. De zuiveringsrendementen van zink en koper schommelen de laatste jaren rond de 83 procent respectievelijk 93 procent.
Zink en koper behoren tot de zware metalen. In oppervlaktewater kunnen deze stoffen schadelijk zijn voor het waterleven.
Jaartal | Zinkverbindingen, aanvoer (2000=100) | Zinkverbindingen, restlozing (2000=100) | Koperverbindingen, aanvoer (2000=100) | Koperverbindingen, restlozing (2000=100) |
---|---|---|---|---|
2000 | 100,00 | 100,00 | 100,00 | 100,00 |
2002 | 105,31 | 97,54 | 93,79 | 100,31 |
2004 | 102,13 | 85,72 | 100,64 | 71,54 |
2006 | 99,34 | 74,96 | 95,34 | 53,66 |
2008 | 112,70 | 77,23 | 97,29 | 52,09 |
2010 | 104,93 | 84,62 | 92,68 | 49,54 |
2012 | 105,82 | 94,32 | 95,64 | 53,88 |
2014 | 90,66 | 72,37 | 90,86 | 45,58 |
2016 | 101,45 | 76,88 | 92,69 | 47,00 |
2018 | 100,04 | 65,55 | 88,28 | 47,25 |
2020 | 98,85 | 68,37 | 84,77 | 51,31 |
2022 | 88,15 | 68,61 | 73,54 | 49,77 |
Bijdrage vanuit rioolwaterzuivering aan watervervuiling nog substantieel
De totale belasting van het oppervlaktewater met stikstof door alle sectoren bij elkaar was 75 miljoen kilogram in 2022. De restlozingen vanuit de rioolwaterzuiveringsinstallaties droegen daar voor 17 procent aan bij. Dat is meer dan een jaar eerder, toen was dat 15 procent.
Bij fosforverbindingen was de totale belasting 6,2 miljoen kilogram met een bijdrage vanuit de rioolwaterzuivering van 26 procent. Dat is meer dan in 2021 toen 22 procent van de totale belasting van fosforverbindingen vanuit rioolwaterzuiveringsinstallaties kwam.
De landbouw droeg voor stikstof en fosfor voor 43 respectievelijk 47 procent bij voor deze stoffen, vooral via de uit- en afspoeling van meststoffen vanaf landbouwgronden.
Aandeel van restlozing koper en zink door zuiveringsinstallaties stabiel
In 2022 was de totale belasting van het oppervlaktewater voor koper 109 duizend kilogram en voor zink 355 duizend kilogram. De restlozingen vanuit rioolwaterzuivering droegen daaraan voor 8 procent bij voor koper en 20 procent voor zink. Dat is ongeveer gelijk aan het jaar daarvoor.
Stof | Landbouw (%) | Natuur (%) | Atmosferische depositie (%) | Rioolwaterzuivering (%) | Verkeer en vervoer (%) | Overige bronnen (%) |
---|---|---|---|---|---|---|
Stikstof | 42,93 | 12,83 | 19,96 | 17,38 | 0,06 | 6,84 |
Fosfor | 47,43 | 14,68 | 0,00 | 26,24 | 0,12 | 11,52 |
Koper | 10,57 | 2,49 | 3,25 | 8,15 | 58,39 | 17,15 |
Zink | 13,39 | 4,76 | 5,95 | 19,52 | 28,46 | 27,92 |
Bron: CBS, Emissieregistratie |
Rioolwaterzuivering vrijwel enige bron voor medicijnresten
Door bevolkingsgroei en vergrijzing neemt het gebruik van medicijnen en de lozing van medicijnresten langzaam toe. Via apotheken werd in 2018 alleen al circa 1,9 miljoen kilogram werkzame stof per jaar voorgeschreven. Het gebruik van medicijnen zorgt ervoor dat medicijnresten via het toilet in het rioolwater terechtkomen. In totaal ging het in 2022 om circa 1,4 miljoen kilogram per jaar, waarvan de helft bestaat uit laxeermiddelen zoals Macrogol en Lactulose. Metformine, een anti-diabetesmiddel, heeft daarna met bijna 320 duizend kilogram de hoogste bijdrage.
Binnen de Emissieregistratie wordt voor een dertigtal middelen geschat hoeveel er na het zuiveringsproces wordt geloosd op het oppervlaktewater. Sommige medicijnresten, zoals paracetamol, worden zeer goed verwijderd. Toch blijft gemiddeld 40 procent van de werkzame stof in de restlozing van de rioolwaterzuiveringsinstallaties aanwezig.
Voor vrijwel alle middelen geldt dat de restlozing gemiddeld 1 tot 1,5 procent per jaar toeneemt, evenredig aan de vergrijzing en de bevolkingsaanwas.
Medicijn | Gewicht (kg) |
---|---|
Metformine ¹⁾ | 6900 |
Metoprolol²⁾ | 2595 |
Paracetamol | 1170 |
Carbamazepine ³⁾ | 740 |
Diclofenac⁴⁾ | 476 |
¹⁾Anti-diabetesmiddel ²⁾Bloeddrukverlager ³⁾Anti-epilecticum ⁴⁾Pijnstiller |
Bronnen
- Externe link StatLine - Zuivering van stedelijk afvalwater; procesgegevens afvalwaterbehandeling
- Externe link RIVM - Medicijnresten en waterkwaliteit: een update
- Externe link Emissieregistratie - Jaarcijfers 1990-2022
Relevante links
- Link Corporate - Vijftig jaar emissieregistratie voor een beter milieu en klimaat