Monitor architecten en ingenieurs vierde kwartaal 2011
![](https://cdn.cbs.nl/images/366a4443686f486633704f67436a78307545734234413d3d/900x450.jpg)
Architecten- en ingenieursbureaus hebben in het vierde kwartaal van 2011 opnieuw een behoorlijke omzetdaling geboekt ten opzichte van een jaar eerder. In voorgaande kwartalen lieten vooral de architecten een forse omzetdaling zien. In het vierde kwartaal ontlopen de omzetdalingen van de subbranches elkaar niet veel. Uit de conjunctuurenquête van januari 2012 blijkt dat architecten en ingenieurs in het vierde kwartaal van 2011 pessimistisch zijn gebleven over het economische klimaat. Voor het eerste kwartaal van 2012 verwachten deze ondernemers een daling van de omzet en een afname van het personeelsbestand.
Omzetdaling zet door
In het vierde kwartaal van 2011 is de omzet van de architecten- en ingenieursbureaus wederom behoorlijk lager dan in hetzelfde kwartaal van 2010. De omzetdaling voor het vierde kwartaal is 7 procent. De architecten- en ingenieursbureaus laten al elf kwartalen op rij een omzetdaling zien. Alleen het eerste kwartaal van 2010 was nog slechter met een daling van 10,2 procent. De totale zakelijke dienstverlening laat in het vierde kwartaal van 2011 een bescheiden omzetdaling zien van 0,6 procent.
Omzetontwikkeling t.o.v. dezelfde periode het jaar ervoor
Omzetdaling zwakt af bij architecten, maar niet bij ingenieurs
De omzetdaling van de architecten bereikte het dieptepunt in het vierde kwartaal van 2009, toen nam de omzet met 17,8 procent af. Sindsdien neemt het tempo van de daling langzaam af, tot een daling van 7 procent in het vierde kwartaal van 2011. De omzet lag eind 2011 32,4 procent lager dan eind 2008, toen de huidige omzetdaling inzette. De sterke omzetdaling bij de architecten hangt samen met de malaise op de huizenmarkt en de markt voor bedrijfsgebouwen. Bij de ingenieurs zwakt de omzetdaling niet af. Integendeel, in de laatste twee kwartalen van 2011 daalt de omzet zelfs weer sterker dan in de voorgaande vier kwartalen.
Omzetontwikkeling t.o.v. dezelfde periode het jaar ervoor
Economisch klimaat negatief
Het economische klimaat is volgens de architecten en ingenieurs in het vierde kwartaal wederom verslechterd. Dit blijkt uit de conjunctuurenquête van januari 2012. Per saldo beoordeelden de ondernemers sinds het uitbreken van de economische crisis in 2008 het economische klimaat in de branche onafgebroken negatief ten opzichte van het voorgaande kwartaal.
Oordeel over economisch klimaat
Lagere omzet met minder personeel verwacht
Ondernemers in de architecten- en ingenieursbranche verwachten geen goede start van het nieuwe jaar. Per saldo houdt 17 procent van hen rekening met een daling van de omzet. De architecten en ingenieurs verwachten ook een inkrimping van hun personeelsbestand. Per saldo voorziet bijna één op de vijf ondernemers in deze branche een stijging van de tarieven.
Verwachting voor het eerste kwartaal 2012
Meer cijfers staan op de themapagina Financiële en zakelijke diensten.